opgave 1Opgave 1
Op de creditzijde van de balans per 31 december 2010 en 2011 van
De Keijzer nv staan onder andere de onderstaande posten (in euro’s):
2011 2011 2010 Aandelenkapitaal 50.000.000 50.000.000 Aandelen in portefeuille 20.000.000 20.000.000 30.000.000 30.000.000 5% Preferent aandelenkapitaal 2.000.000 2.000.000 Agioreserve 15.000.000 15.000.000 Algemene reserve 12.000.000 12.000.000 Herwaarderingsreserve 8.000.000 7.500.000 Winstsaldo na aftrek van vennootschapsbelasting 2.500.000 1.000.000
De directie stelt voor het winstsaldo over 2011 na aftrek van de
vennootschapsbelasting als volgt te verdelen:
− Na uitkering van het preferent dividend wordt de helft van de resterende
winst gereserveerd. De andere helft komt ten goede aan de houders van
gewone aandelen.
− De houders van gewone aandelen ontvangen hun dividend voor 75% in
aandelen en voor 25% in contanten.
Aanvullende gegevens:
− De dividendbelasting is 15%.
− De nominale waarde van een preferent aandeel is € 50,- en van een gewoon
aandeel € 5,-.
− Voor de bepaling van het aantal uit te reiken aandelen bij het stockdividend
gaat De Keijzer uit van de nominale waarde van een aandeel.
12pLeg uit dat een toename van de herwaarderingsreserve niet tot een toename
van de uitkeerbare winst leidt.
22pNeemt de agioreserve van De Keijzer toe door de uitgifte van stockdividend over
2011? Motiveer het antwoord.
32pBereken het dividendpercentage voor de houders van gewone aandelen op
grond van de winstverdeling over 2011.
42pBereken het bedrag per aandeel dat een houder van gewone aandelen op grond
van de winstverdeling over 2011 op zijn bankrekening krijgt bijgeschreven.
52pBereken het aantal aandelen dat een houder van 100 gewone aandelen op
grond van de winstverdeling over 2011 krijgt uitgereikt.
opgave 2Opgave 2
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5.
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
Projectontwikkelaar Bouwfonds ontwikkelt, bouwt en verkoopt het
appartementencomplex Duna Verde, gelegen in Domburg. Het gaat om
24 identieke appartementen, verdeeld over 4 bouwlagen met elk
6 appartementen. Bij nieuwbouwprojecten kan de projectontwikkelaar kiezen
tussen bouw met voorverkoop of bouw zonder voorverkoop. In informatiebron 1
worden beide varianten toegelicht.
Uit oogpunt van liquiditeit kiest Bouwfonds voor bouw met voorverkoop. Per
1 januari 2012 zijn 13 van de 24 appartementen verkocht. Alle eigenaren van
een appartement worden bij koop automatisch lid van de vereniging van
eigenaren (vve) Duna Verde.
De bouw start als 20 appartementen zijn verkocht.
62pHoe wordt de kredietvorm bij de voorverkoop van appartementen voor
Bouwfonds genoemd? Kies de letter van het juiste antwoord en motiveer de
keuze.
a ontvangen afnemerskrediet
b ontvangen leverancierskrediet
c verstrekt afnemerskrediet
d verstrekt leverancierskrediet
72pLeg uit waarom bij bouw zonder voorverkoop de liquiditeit van een
projectontwikkelaar, beoordeeld met behulp van de quick ratio, kan
verslechteren.
Bouwfonds gaat in de oorspronkelijke plannen voor verwarming en warm water
uit van individueel, gasgestookte HR combiketels. In informatiebron 2 zijn de
kosten voor deze zogenaamde conventionele variant vermeld.
De vve Duna Verde vraagt zich echter af of een meer duurzame wijze van
verwarmen en warm water – dat wil zeggen door minder gebruik van fossiele
brandstoffen – tot de mogelijkheden behoort. Onderzoek levert op dat een
systeem van elektrisch aangedreven collectieve warmtepompen een realistisch
alternatief kan zijn (zie informatiebron 3) maar wellicht duurder is. Overleg
tussen de vve Duna Verde en Bouwfonds heeft opgeleverd dat de vve Duna
Verde kiest voor de duurzame variant als de totale jaarkosten van de duurzame
variant niet meer dan 10% hoger zijn dan de totale jaarkosten van de
conventionele variant.
Conventionele variant
Voor de berekening van het gasverbruik bij de conventionele variant gaat de vve
Duna Verde uit van:
− een gemiddelde van 2 personen per appartement;
− een hoog verbruik van warm water;
− een lage verwarming per appartement.
84puitwerkbijlageBereken de totale jaarkosten voor het gehele appartementencomplex indien alle
appartementen zijn verkocht en de conventionele variant toegepast wordt.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag in.
Duurzame variant
De duurzame variant is zonder subsidie geen aantrekkelijk alternatief. De vve
Duna Verde bekijkt twee subsidiemogelijkheden: de groene hypotheek (zie
informatiebron 4) en de energie-investeringssubsidie EIS (zie informatiebron 5).
De groene hypotheek levert voor de eigenaren van duurzame
nieuwbouwwoningen weliswaar een jaarlijks rentevoordeel op, maar betekent
daarmee ook voor hen een minder hoge fiscale aftrekpost.
De aankoopprijs van een appartement bij Duna Verde bedraagt € 262.500,-.
92pLeg uit waarom bij deze groene hypotheek het jaarlijks rentevoordeel gelijk blijft.
102pBereken welk bedrag een eigenaar van een appartement bij Duna Verde jaarlijks
bespaart op de netto hypotheeklasten door gebruik te maken van een groene
hypotheek. Ga daarbij uit van een belastingtarief van 42% en van een maximaal
gebruik van de groene hypotheek.
Om te kunnen profiteren van de EIS moet de vve Duna Verde voor de
waterpompen een leasecontract afsluiten bij een bedrijf (zie informatiebron 5).
Het leasecontract is tussentijds opzegbaar en kan verlengd worden. Heathtech
bv voldoet aan de eisen van de EIS en is bereid te investeren in de duurzame
variant en vervolgens het geheel via lease aan de vve Duna Verde ter
beschikking te stellen.
Heathtech brengt de vve Duna Verde 15 jaar lang maandelijks een leasetermijn
in rekening die uiteen valt in twee bedragen:
− een maandelijks bedrag. De contante waarde van deze maandelijkse
bedragen is gelijk aan de netto investering. De netto investering is de
energie-investering minus de energie-investeringssubsidie op grond van de
EIS.
− Het aldus berekende bedrag wordt maandelijks verhoogd met € 25,- per
appartement voor onderhoud, verzekering en winstopslag.
De op deze wijze berekende maandelijkse leasetermijn bedraagt € 1.734,- (na
afronding op hele euro’s).
De penningmeester van de vve Duna Verde heeft de opdracht gekregen om de
maandelijkse leasetermijn van Heathtech na te rekenen.
Om het bedrag van de netto investering te kunnen berekenen, moet eerst het
subsidiebedrag berekend worden.
111pBereken het subsidiebedrag (zie informatiebronnen 3 en 5).
Heathtech is bij het vaststellen van de maandelijkse leasetermijn uitgegaan van:
− een samengesteld interestpercentage van 0,25% per maand;
− het ontvangen van de leasetermijn aan het einde van de maand.
123pLaat via een berekening van de penningmeester zien, dat Heathtech op correcte
wijze de maandelijkse leasetermijn op € 1.734,- heeft vastgesteld (zie
formuleblad).
Conclusie
134puitwerkbijlageZal de vve Duna Verde kiezen voor de duurzame variant of voor de
conventionele variant? Bereken daartoe de totale jaarkosten voor de duurzame
variant op de uitwerkbijlage (zie vraag 8) en ga na of deze kosten meer of
minder dan 10% boven de jaarkosten van de conventionele variant liggen.
opgave 3Opgave 3
Stichting kinderdagverblijf Boris verzorgt sinds januari 2011 diverse vormen van
kinderopvang.
Het volgende is gegeven:
− Voor kinderen tot 4 jaar biedt Boris op werkdagen opvang van 7.30 – 18.00
uur, gedurende alle 52 weken in het kalenderjaar.
− Ouders kunnen een kindplaats reserveren voor minimaal 1 dagdeel en voor
maximaal 10 dagdelen per week per kind. Een dagdeel is bij Boris 5 ¼ uur.
− De minimale reserveringsperiode is 26 aaneengesloten weken.
− De ouderbijdrage in 2011 bedraagt € 6,40 per uur. Eind november 2011
heeft Boris besloten om met ingang van 1 januari 2012 de ouderbijdrage per
uur met 10% te verhogen.
− Bedrijven kunnen voor hun werknemers een kindplaats reserveren. Voor
bedrijven berekent Boris een 25% hogere bijdrage dan voor ouders.
− Ouders en bedrijven zijn de bijdrage over de volledige reserveringsperiode
bij aanvang van de reserveringsperiode verschuldigd.
Ouders willen bij kinderdagverblijven graag invloed uitoefenen op het beleid.
141pGeef aan hoe bij oprichting van stichting kinderdagverblijf Boris de invloed van
ouders op het beleid formeel gewaarborgd kan worden.
Tineke Beier heeft met ingang van 5 september 2011 een kindplaats voor haar
dochter Laura voor 5 dagdelen per week gereserveerd. De reserveringsperiode
is een jaar, dus 52 aaneengesloten weken, waarvan 17 weken in 2011.
152pBereken het bedrag dat Boris in de Staat van baten en lasten over het vierde
kwartaal van 2011 heeft opgenomen met betrekking tot de ouderbijdrage van
Tineke Beier.
Orta bv heeft met ingang van 5 december 2011 voor enkele werknemers
gedurende 40 aaneengesloten weken kindplaatsen gereserveerd voor in totaal
15 dagdelen per week. Vanaf 5 december telde het kalenderjaar 2011 nog vier
aaneengesloten weken.
163pBereken welk bedrag Boris per 31 december 2011 op de balanspost
Vooruitontvangen bedragen opneemt met betrekking tot Orta. Geef daarbij ook
aan of dit bedrag debet of credit is opgenomen.
opgave 4Opgave 4
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
Metaalbewerkingsbedrijf Heavy M heeft zich gespecialiseerd in de productie van
standaard aluminium frames voor aanhangers. Het laswerk wordt door een
gespecialiseerde lasrobot gedaan. Het personeel werkt in twee ploegen, één in
dagdienst en één in avonddienst, van 8 uur per ploeg.
De normale productie is 11.952 frames per jaar. Het normaal aantal machine-
uren is 3.984 per jaar. Er is geen sprake van onderbezetting.
De productie is gelijkmatig over het jaar verdeeld.
Voor 2012 is de verkoopprijs van een frame als volgt samengesteld.
Werken in een avonddienst en een dagdienst zorgt in verband met een 5%
onregelmatigheidstoeslag voor hogere loonkosten vergeleken met twee
dagdiensten met dezelfde totale dagproductie. Heavy M overweegt daarom om
over te stappen van één avond- en één dagdienst naar twee dagdiensten. De
loonkosten per frame zouden dan dalen.
172pVerklaar waarom bij het afschaffen van de avonddienst en het verdubbelen van
de dagdienst, de kostprijs van een frame bij Heavy M desondanks kan
toenemen.
182pBereken het door Heavy M gehanteerde machine-uurtarief voor 2012.
De nacalculatie over de maand april 2012 levert o.a. de volgende gegevens op:
− Bij de variabele machinekosten was er geen prijsverschil.
Geef bij de volgende vragen over de maand april 2012 steeds aan of het
resultaat voordelig of nadelig is.
192pBereken het efficiencyresultaat op machinekosten (zie formuleblad).
203pBereken het prijsresultaat op de constante machinekosten (zie formuleblad).
opgave 5Opgave 5
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 10.
Veel scholen voor voortgezet onderwijs hebben jaarlijks hogere baten dan
lasten. Dit wordt vaak oppotgedrag genoemd (zie informatiebron 6). Om te
kunnen beoordelen of er sprake is van oppotgedrag worden jaarrekeningen van
deze scholen geanalyseerd en kengetallen berekend. Een hiervan is de
solvabiliteit (eigen vermogen / totaal vermogen).
212pLeg uit dat oppotgedrag kan leiden tot een hoge solvabiliteit.
De solvabiliteit alleen geeft een onvolledig beeld van oppotgedrag. De
commissie Don stelt voor om ook de kapitalisatiefactor te gebruiken als kengetal
om oppotgedrag beter in beeld te brengen (zie informatiebron 7). Het ministerie
van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft inmiddels in het kader van
het financieel beheer van onderwijsinstellingen boven- en ondergrenzen voor
diverse kengetallen vastgelegd (zie informatiebron 8).
De hoogte van de kapitalisatiefactor kan volgens de commissie Don ook worden
beïnvloed door een te lage waardering van de vaste activa.
222pVerklaar dit standpunt van de Commissie Don.
Het Loreto College is een school voor voortgezet onderwijs, die volgens de
maatstaven van het ministerie teveel geld oppot. In informatiebronnen 9 en 10
zijn financiële gegevens van deze school opgenomen. De solvabiliteit per
31 december 2011 is 26,05%.
232pLaat door een berekening van de kapitalisatiefactor over 2011 zien dat het
Loreto College volgens het ministerie teveel oppot. Ga daarbij voor de
berekening van het totale vermogen uit van de balans per 31 december 2011.
De algemeen directeur en de financieel directeur van het Loreto College willen
in 2012 bereiken dat de kapitalisatiefactor niet langer aanleiding is tot kritiek
over oppotgedrag en willen tegelijkertijd dat de solvabiliteit niet onder de door
OCW vastgestelde ondergrens zakt.
Solvabiliteit
Het Loreto College gaat in 2012 het schoolgebouw renoveren en uitbreiden met
een nieuwe vleugel. De investering wordt geschat op € 6.650.000,-. Gezien de
bijzonder gunstige marktrente stelt de algemeen directeur voor deze investering
met zoveel mogelijk vreemd vermogen te financieren.
243pBereken welk bedrag van deze investering maximaal met vreemd vermogen
gefinancierd kan worden, gelet op de ondergrens van de solvabiliteit. Ga hierbij
er van uit dat alle andere gegevens onveranderd blijven.
Kapitalisatiefactor
De financieel directeur is van mening dat uit het oogpunt van de
kapitalisatiefactor deze wijze van financiering van de investering niet wenselijk
is.
Volgens hem biedt de balans van het Loreto College voldoende alternatieven
om de investering (gedeeltelijk) te betalen.
252pNoem, op basis van de balans, twee alternatieven om deze investering
(gedeeltelijk) te betalen en leg uit (zonder berekening) welke invloed deze
alternatieven hebben op de kapitalisatiefactor.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 6Opgave 6
In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.
Het Loodswezen regio Scheldemonden heeft loodsen in dienst. Deze loodsen
moeten vervoerd worden.
Tot nu toe werd in het vervoer van deze loodsen voorzien door een contract met
Taxicentrale Vlissingen. Voor een taxirit van Vlissingen naar Terneuzen en terug
betaalt het Loodswezen een vaststaande prijs van € 35,-.
Het Loodswezen onderzoekt de mogelijkheden om zelf in dit vervoer te voorzien.
Daartoe zijn de volgende gegevens verzameld:
− De enkele reisafstand Vlissingen-Terneuzen is 40 km.
− De Westerscheldetunnel, die op het traject Vlissingen-Terneuzen
gepasseerd moet worden, berekent een tarief per enkele passage van
€ 3,80.
− Bij het vervoer wordt gebruik gemaakt van auto’s type Mercedes E. Deze
auto’s zijn via de bv Mercedes Financial te leasen. Uitgaande van een
looptijd van 48 maanden bedraagt de maandelijkse leasetermijn € 1.111,-
per auto.
Het economisch risico bij deze leaseconstructie ligt bij Mercedes Financial.
− Het betreft de dieseluitvoering van de Mercedes, waarbij uitgegaan wordt
van een brandstofverbruik van 5,7 liter per 100 km. Een liter diesel kost
€ 1,25.
− De constante loonkosten van een chauffeur bedragen € 32.587,25 per jaar.
− Uitgaande van een normaal en verwacht totaal aantal van 8.350 ritten (van
Vlissingen naar Terneuzen en terug) per jaar, moet het Loodswezen over
3 auto’s en 4 chauffeurs beschikken.
262pWorden bij de genoemde leasevorm de auto’s op de balans van het Loodswezen
opgenomen? Motiveer het antwoord.
272pBereken de besparing op variabele kosten per rit Vlissingen-Terneuzen en terug
als het Loodswezen kiest voor eigen vervoer.
283pToon mede met behulp van het bij de vorige vraag berekende bedrag aan of het
voor het Loodswezen bedrijfseconomisch verantwoord is om voor eigen vervoer
van de loodsen te kiezen.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
