Eindexamen fries vwo 2000 tijdvak 1 – opgaven en antwoorden

bij dit examen

Lês earst de tekst goed troch en beänderje dêrnei de fragen yn folsleine sinnen.

opgave 1Fragen oer tekst 1 „Oer de skiednis fan de histoaryske

■ De funksje fan alinea 1 kin it bêste omskreaun wurde as: A foarbyld om de belangstelling fan de lêzers op te roppen. B gearfetting yn it foar. C konklúzje yn it foar. D stellingname. „Yn (tekst 1) wurde de ûntjouwingen yn it sjenre fan de histoaryske romans fan de njoggentjinde ieu ôf beskreaun.” (r. 4–6)

■ Wie der foar de njoggentjinde ieu yn it Hollânske taalgebiet al of net sprake fan it bestean fan histoaryske romans? Motivearje dyn antwurd. Brûk net mear as 10 wurden.

■ Hifkje de neikommende twa bewearingen op wierheid. 1 It wurd „dy” (r. 13) slacht tebek op Van Lennep. 2 It wurd „him” (r. 15) slacht tebek op Van Lennep. A Bewearing 1 is net wier, bewearing 2 is wier. B Bewearing 1 is wier, bewearing 2 is net wier. C Bewearing 1 en 2 binne beide net wier. D Bewearing 1 en 2 binne beide wier. Yn alinea 2 wurdt Van Lennep syn Verhandeling over het belangrijke van Hollands Grond en Oudheden voor gevoel en verbeelding besprutsen.

■ Ut dy alinea docht bliken dat: A Van Lennep fan betinken is dat de histoaryske roman de lêzer dielgenoat meitsje moat fan it ferline. B Van Lennep fan betinken is dat de histoaryske roman in útnoegjende wei wêze kin nei it ferline. C Van Lennep fan betinken is dat histoaryske feiten en de ferbylding yn in histoaryske roman op goede wize fermongen wurde moatte. D Van Lennep syn miening net mei safolle wurden oanhelle wurdt. Yn de histoaryske romans út de njoggentjinde ieu is de haadfiguer meast net in histoarysk besteand personaazje.

■ Wêrom keazen de measte skriuwers fan dy histoaryske romans net foar it beskriuwen fan it libben fan in algemien bekende figuer út it ferline? Neam twa redenen út alinea 3 en 4; nûmerje de redenen; brûk net mear as 25 wurden. Scott wie fan betinken dat in histoaryske roman tsjinje moast „ta learing en fermeits”.

■ Wat wie de algemiene les dy’t de lêzers fan de earste histoaryske romans út harren lektuer helje koene? Basearje it antwurd op de foarbylden út alinea 3. Alinea 4 is yn twa sub-alinea’s te ferdielen.

■ Op hokker rigel begjint de twadde sub-alinea? De earste sin fan alinea 7 seit dat it fertelperspektyf fan de alwittende ferteller yn de moderne tweintichste-ieuske roman mear en mear ferlitten wurdt.

■ Wêrom dogge skriuwers dat? Brûk net mear as 25 wurden. Nei de Twadde Wrâldoarloch brûke de skriuwers it sjenre fan de histoaryske roman net mear om de eigen tiid te ûntflechtsjen, mar om dy better te begripen, seit de earste sin fan alinea 8.

■ Ferdiel alinea 9 yn trije dielen en motivearje dy yndieling troch by elk diel ien fan de folgjende begripen te kiezen: betingst, foarbyld, fraachstelling, ynlieding, konklúzje, oanlieding, opsomming, stelling, tsjinstelling, útwurking. Yn alinea 9 komt de teory fan it narrativisme oan de oarder.

■ Jou yn eigen wurden de beide eleminten fan dy teory wer; nûmerje dy eleminten; brûk net mear as 20 wurden. Alinea 10 is yn twa dielen te ferdielen.

■ Wêr begjint it twadde diel? Motivearje dyn antwurd troch it ferskil tusken beide dielen oan te jaan.

■ Om hokker twa redenen is de nije belangstelling foar de histoaryske roman tekenjend foar dizze tiid? Nûmerje de redenen.

■ Hokker trends yn de histoaryske roman wurde oan de ein fan tekst 1 synjalearre? Ut alinea 12 blykt dat it postmodernisme him oanslút by eardere ideeën.

■ Omskriuw yn eigen wurden twa fan dy eardere opfettingen dy’t hjir weromkomme; helje de gegevens út alinea 10; brûk net mear as 10 wurden foar elke opfetting. „Oan de ein ... te rekkenjen is.” (r. 6–9)

■ De bedoelde stelling dy’t oan de ein ynnommen wurdt, is: de postmoderne histoaryske roman A is in persoanlike en eigentiidske konstruksje. B past net yn ús tiid. C past wol yn ús tiid. D past yn de rommere ynhâld fan de histoaryske roman. De histoaryske betsjutting fan de histoaryske roman is yn de rin fan de tiid hieltyd feroare. De ûntjouwing fan de wittenskiplike betsjutting fan de histoaryske roman, sa’t dy sketst wurdt yn alinea 2 oant en mei alinea 10, kin yn fiif fazen yndield wurde.