Eindexamen muziek vwo 2000 tijdvak 2 – opgaven en antwoorden

opgave 1fragment niet op de siteJ. S. Bach – Cantate 106, Sonatina en beginkoor

^cd1-track2 De vragen 1 t/m 10 gaan over de Sonatina en het beginkoor uit een cantate van

Johann Sebastian Bach (1685-1750).

Je hoort drie keer het begin van de Sonatina.

In de eerste maten spelen basso continuo en de overige begeleidingsinstrumenten.

Na enige maten zetten blaasinstrumenten de melodie in.

De instrumenten hebben onderling een verschillende functie.

12p

Welke instrumenten spelen de basso continuo?..........................................................................

Welk instrument (meervoudig bezet) speelt de overige begeleiding?......................................

Welk instrument (meervoudig bezet) speelt de melodie?..........................................................

cd1-track 3

Je hoort dit fragment nog twee keer. Het basritme is afgedrukt.

22p

Geef met één pijl aan waar de overige begeleidingsinstrumenten inzetten en met een

andere pijl waar het blaasinstrument de melodie inzet.

Je hoort dit fragment nog twee keer.

Onder het bij vraag 2 afgedrukte basritme staat op twee plaatsen met haken aangegeven

waar in de baspartij een Es gespeeld wordt.

31p

Geef met nog één haak aan waar in de baspartij eveneens een Es gespeeld wordt.

cd1-track 5

Van het volgende fragment staan de melodiepartijen afgedrukt.

41p

Hoe bewegen deze twee partijen zich ritmisch ten opzichte van elkaar in het met een

haak aangegeven gedeelte? (Geef de technische term of een omschrijving en laat imitatie

buiten beschouwing.)

Je hoort het fragment twee keer.

.............................................................................................................................................................

cd1-track 6

Van de Sonatina zijn de slotmaten afgedrukt. Het slotakkoord is een volledige drieklank.

De slotnoot van de vierde partij is gegeven.

52p

Noteer de overige noten van het slotakkoord.

Na enige leestijd hoor je het fragment vijf keer.

Na de Sonatina volgt het koor dat uit twee gedeeltes bestaat. De tekst van het eerste

gedeelte staat afgedrukt.

Got-tes Zeit, Got-tes Zeit,

ist die al-ler-be-ste,

ist die al-ler-be-ste Zeit,

die al-ler-be-ste,

ist die al-ler-be-ste Zeit.

Deze tekst is voornamelijk syllabisch gecomponeerd.

62p

Onderstreep de twee lettergrepen die het meest melismatisch zijn gecomponeerd. Laat de

laatste regel buiten beschouwing.

Je hoort het fragment drie keer.

cd1-track 8

Van het eerste koorgedeelte staan twee maten van de partituur afgedrukt.

72p

Geef per koorstem aan welke instrumentale partij(en) daarmee in het met een haak

aangegeven gedeelte geheel of bijna geheel unisono klinkt/klinken.

Je hoort het fragment één keer.

S.........................................................................................................................................................

A.........................................................................................................................................................

T.........................................................................................................................................................

B.........................................................................................................................................................

^cd1-track9 Je hoort het slot van het eerste koorgedeelte, direct gevolgd door het tweede. De tekst

van het tweede koorgedeelte is afgedrukt:

In ihm leben, weben und sind wir, so lange er will.

(In Hem leven, bewegen en bestaan wij, zolang Hij wil).

82p

Noem twee verschillen tussen de beide koorgedeeltes. Ga bij je antwoord uit van het

tweede koorgedeelte.

Je hoort het fragment twee keer.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

Je hoort twee keer alleen het tweede koorgedeelte. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.

Twee woorden (’weben’ en ’lange’) worden duidelijk uitgebeeld.

92p

Geef voor één van deze twee woorden aan hoe deze uitbeelding is getoonzet.

.............................................................................................................................................................

102p

Noem twee verschillen tussen dit Barokwerk en een vocaal-instrumentaal werk uit de

Renaissance.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteL. van Beethoven – Septet op. 20, deel 1

^cd1-track11 De vragen 11 t/m 28 gaan over een deel uit een septet van Ludwig van Beethoven

(1770-1827).

Dit deel bestaat uit een langzame inleiding, gevolgd door een Allegro dat in de

hoofdvorm is geschreven.

Het begin van de inleiding is afgedrukt.

De bezetting is: vier strijkinstrumenten en – in alfabetische volgorde – fagot, Es-hoorn en

Bes-klarinet.

112p

Noteer voor elke notenbalk welk instrument die partij speelt.

Na een korte leestijd hoor je het fragment één keer.

Je hoort de laatste vier maten van het bij vraag 11 afgedrukte fragment.

121p

Noem het verschil tussen de onder een haak geplaatste gedeeltes gelet op het harmonisch

verloop. Ga bij je antwoord uit van het gedeelte onder haak 2.

Je hoort het fragment twee keer.

.............................................................................................................................................................

^cd1-track13 Van de laatste twee maten van de inleiding zijn vijf partijen afgedrukt.

Je hoort deze maten en het begin van het Allegro één keer.

131p

Geef de technische term voor de met het cijfer 6 aangegeven groepjes noten.

.............................................................................................................................................................

141p

Noteer in de partituur het ontbrekende voordrachtsteken boven het laatste akkoord van

de inleiding.

Het eerste thema is afgedrukt.

De eerste drie maten zijn gebaseerd op een grote drieklank.

151p

Beargumenteer dat.

.............................................................................................................................................................

In het onder een haak geplaatste gedeelte klinken drie motieven die ritmisch nagenoeg

gelijk zijn.

162p

In welke twee opzichten wijkt het derde motief af van de voorgaande twee gelet op de

melodische bouw? Laat de kwintsprong aan het eind van motief 1 en 2 buiten beschouwing.

Je hoort het fragment drie keer.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

Je hoort het eerste thema, direct gevolgd door een variatie ervan.

172p

Omcirkel de twee beweringen die van toepassing zijn op de variatie van het thema.

Na een korte leestijd hoor je het fragment drie keer.

1 Het thema wordt hoger gespeeld.

2 De lage strijkers spelen Albertijnse bassen.

3 De lage strijkers spelen overwegend pizzicato.

4 De hoorns spelen harmonische vulnoten.

cd1-track 16

Het begin van het tweede thema, gespeeld door de viool, is onvolledig afgedrukt.

182p

Noteer de ontbrekende noten van de vioolpartij (toonhoogte en ritme).

Je hoort het fragment vijf keer.

Je hoort het gehele tweede thema twee keer.

192p

Welk instrument heeft, gelet op ritme én intervalstructuur, de meest gevarieerde partij?

Noem één argument voor je keuze gelet op het ritme.

.............................................................................................................................................................

Je hoort een gedeelte van de slotgroep drie keer. Hier wordt enige keren hetzelfde ritmische

motief gespeeld.

202p

Noteer het ritme van dit motief. De laatste noot van het motief is gegeven.

Van het laatste gedeelte van de slotgroep zijn twee partijen afgedrukt, de onderste niet

volledig.

211p

Wat is de melodische relatie tussen de twee met een haak aangegeven gedeeltes?

Je hoort het fragment twee keer.

.............................................................................................................................................................

Je hoort dit fragment nog twee keer.

221p

Welke twee harmonische functies worden er gebruikt?

.............................................................................................................................................................

Je hoort een gedeelte van de doorwerking twee keer.

Dit gedeelte is gebaseerd op motieven uit de bovenstaande partituurgedeeltes.

232p

Geef in elk blok van onderstaand schema met het nummer aan van welk partituurgedeelte

daar gebruik wordt gemaakt. De lengte van de blokjes komt overeen met de duur van de

onderdelen.

Van de reprise hoor je twee keer het eerste thema met het vervolg daarop. Dit vervolg heeft

het karakter van een doorwerking.

242p

Geef voor deze bewering twee argumenten.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

cd1-track 23

In de coda wordt de afgedrukte melodie vijf keer gespeeld, twee keer door de celli en

contrabassen, drie keer door één of twee blaasinstrumenten. De laatste maat wordt niet

altijd volledig gespeeld.

252p

Door welk blaasinstrument of welke combinatie van blaasinstrumenten wordt deze

melodie de eerste en tweede keer gespeeld?

Je hoort het fragment drie keer.

1 (één blaasinstrument):.................................................................................................................

2 (twee blaasinstrumenten):...........................................................................................................

Je hoort dit fragment nog twee keer.

261p

Geef één argument waarom hier sprake is van polyfonie.

.............................................................................................................................................................

Je hoort het slot van dit werk drie keer. Er is hier sprake van een climax-werking.

273p

Noem drie manieren waarop dit gebeurt.

Na de muziek wordt de cd tien minuten stilgezet. Beantwoord in die tijd ook vraag 28.

De laatste vijf minuten zijn bedoeld als pauze.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

3.........................................................................................................................................................

Dit is een werk uit de Weens klassieke periode (en niet uit de Romantiek).

282p

Geef hiervoor twee argumenten.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteJ. Wagenaar – Ouverture De getemde feeks

^cd2-track1 De vragen 29 t/m 38 gaan over de ouverture ’De getemde feeks’ van Johan Wagenaar

(1862-1941) naar een blijspel van Shakespeare.

Deze ouverture heeft de structuur van een hoofdvorm.

Het volgende fragment bestaat uit een korte inleiding van vijf maten gevolgd door de

eerste themagroep.

In dit fragment is reeds te horen dat het een ouverture bij een blijspel betreft, vanwege

het felle en uitbundige karakter.

292p

Geef aan de hand van twee aspecten aan hoe dit karakter in de muziek tot uitdrukking is

gebracht.

Je hoort het fragment twee keer.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

Het begin van het tweede thema staat afgedrukt als piano-uittreksel.

301p

Leg uit waarom hier sprake is van een strenge periodestructuur.

.............................................................................................................................................................

Het fragment begint in D majeur.

311p

Wat is het verband tussen deze toonsoort en de toonsoort waarin het fragment eindigt?

Je hoort het fragment drie keer.

.............................................................................................................................................................

Je hoort dit fragment nog twee keer.

De bovenstem in de tweede balk (zie de haak) is een tegenmelodie.

321p

Welk instrument (meervoudig bezet) speelt deze?

.............................................................................................................................................................

^cd2-track4 Je hoort het zojuist beluisterde fragment, daarna een fragment uit de reprise met nagenoeg

dezelfde melodie, en dat drie keer.

De melodie van fragment 2 klinkt krachtiger dan die van fragment 1.

331p

Op welke wijze wordt dit bereikt? (Laat de dynamiek buiten beschouwing.)

.............................................................................................................................................................

342p

Noem nog twee verschillen tussen fragment 1 en 2.

Ga bij je antwoord uit van fragment 2.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

Je hoort twee keer de gehele tweede themagroep uit de reprise.

De melodie-opbouw hiervan is kenmerkend voor de Romantiek.

352p

Geef hiervoor één argument.

.............................................................................................................................................................

De vragen 36 t/m 38 gaan over het partituurfragment op de pagina hiernaast.

In de maten 1 t/m 14 wordt vijf keer de kop van het fugathema gespeeld.

362p

Welke strijkinstrumenten doen dat achtereenvolgens?

.............................................................................................................................................................

371p

Geef de technische term voor de fugatische techniek die optreedt in de bovenste en de

onderste partij van het met een kader aangegeven gedeelte (maat 14–16).

.............................................................................................................................................................

382p

Uit welk hoofdvormgedeelte zal dit fugatische gedeelte afkomstig zijn?

Beargumenteer je antwoord.

Na enige leestijd hoor je het fragment drie keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.

.............................................................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de siteValensia – Gaia

cd2-track 7 De vragen 39 t/m 53 gaan over het nummer Gaia (aarde) van Valensia. In dit nummer waarschuwt de zanger voor een eventuele ondergang van de aarde. Onze onzorgvuldige omgang met Gaia is de oorzaak van het verval. Hoewel de zanger somber is over de afloop blijft hij hopen op herstel. Je hoort drie keer de intro en het begin van het eerste couplet.

■ Beschrijf de partij van de rechterhand (hoog) en de linkerhand (laag) van de piano in het couplet, gelet op ritme of samenklank. linkerhand: ........................................................................................................................................ rechterhand: ...................................................................................................................................... cd2-track 8 Het volgende fragment bestaat uit couplet 1 en couplet 2. In beide coupletten komen twee vioolmelodieën voor. In het schema hieronder zijn globaal de plaatsen van de vioolmelodieën met blokjes aangegeven.

■ Wat is de overeenkomst en het verschil tussen vioolmelodie 1 en vioolmelodie 2? Ga bij je antwoord uit van vioolmelodie 2. Je hoort het fragment twee keer. overeenkomst: .................................................................................................................................. verschil: .............................................................................................................................................. cd2-track 9 Je hoort een lang fragment dat is opgebouwd uit de volgende onderdelen (waar tekst wordt gebruikt is de eerste regel afgedrukt): couplet 2 :We’re all afraid that day might not be so far away … tussenspel 1 :The world has always judged itself when it comes to crimes … refrein 1 :We’re nothing but a lonely crowd. Gaia Gaia where do we go … tussenspel 2 : instrumentaal De beide tussenspelen hebben een ritmische overeenkomst, maar wijken beide ritmisch af van het couplet en het refrein.

■ Noem een ritmisch contrast tussen de tussenspelen enerzijds en het couplet en refrein anderzijds. Ga bij je antwoord uit van de tussenspelen. Je hoort het fragment twee keer. .............................................................................................................................................................

cd2-track 10 Je hoort drie keer het slot van het eerste tussenspel en het begin van het eerste refrein. De tekst ervan is afgedrukt. when a crime has been done by the world, all by the world itself I know you still dream of harmony and I guess I’ll just dream on with you (refrein) we’re nothing but a lonely crowd Gaia Gaia Het slot van dit tussenspel is een overgang naar het refrein.

■ Noem twee manieren waarop die overgang in het cursief gedrukte gedeelte wordt gerealiseerd. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd2-track 11 Je hoort drie keer het refrein.

■ Op welke manier wordt het walsritme twee keer onderbroken? (Beschrijf dit of geef de ritmische notatie.) ............................................................................................................................................................. cd2-track 12 Van de laatste twee maten van het refrein zijn van de melodie de beginnoot en de tekst gegeven.

■ Noteer de maatstrepen, het ritme en de toonhoogte van de zangmelodie. Je hoort het fragment vijf keer. cd2-track 13 In het tussenspel dat volgt op het refrein speelt o.a. de viool een solo. De tekst van de laatste twee maten van het refrein en de toonhoogte van de eerste vier maten van deze vioolsolo zijn afgedrukt.

■ Noteer het ritme van deze vioolsolo met inbegrip van een overbinding. Je hoort het fragment vier keer.

cd2-track 14 Hieronder staan de laatste maten van het derde couplet en de eerste maten van het vierde couplet afgedrukt.

■ Vul van de bij de pijlen gespeelde akkoorden de harmonische functie en de grondtoon in. Je hoort het fragment drie keer. cd2-track 15 Je hoort het slot van het tweede refrein en het vervolg . Van het slot van het refrein is de tekst afgedrukt. Gaia Gaia want you to know I couldn’t save you all on my own Gaia Gaia bury us all under ice Vervolg

■ Hoe wordt het dreigende karakter van het vervolg in de muziek tot uitdrukking gebracht (twee aspecten)? Laat de tekst van het vervolg buiten beschouwing. Je hoort het fragment drie keer. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd2-track 16 Je hoort het slot van het vierde refrein en het vervolg. Het vervolg is sterk contrasterend met het refrein.

■ Beschrijf waarin het vervolg afwijkt van het refrein (3 aspecten). Je hoort het fragment twee keer. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... 3 ......................................................................................................................................................... cd2-track 17 In het volgende fragment hoor je twee zangmelodieën tegelijkertijd.

■ Noem twee verschillen tussen deze melodieën. Ga bij je antwoord uit van de melodie die door de man wordt gezongen en laat het ritme buiten beschouwing. Je hoort het fragment vier keer. 1 ......................................................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................................................

cd2-track 18 Je hoort het volgende fragment drie keer. Hierin wordt de tekst ’we need a hand from above’ tweestemmig gezongen.

■ Hoe bewegen die twee stemmen zich (grotendeels) ten opzichte van elkaar? ............................................................................................................................................................. Het ritme van de zangmelodie en het ritme van de begeleiding is hieronder afgedrukt.

■ Hoe noemen we het ritmische verschijnsel in de zangmelodie? (Laat syncope buiten beschouwing.) ............................................................................................................................................................. cd2-track 19 Je hoort de gehele coda twee keer.

■ Noem twee typische coda-kenmerken die in dit fragment gebruikt worden. (Laat fade-out buiten beschouwing.) 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd2-track 20 Je hoort de laatste twee minuten van ’Gaia’. Deze compositie behoort tot de Symfonische Rock muziek.

■ Geef voor deze bewering twee argumenten. 1 ......................................................................................................................................................... Einde 2 .........................................................................................................................................................