bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 1
Agent veroordeeld Een politieagent die een ernstig verkeersongeval veroorzaakte, is vrijdag veroordeeld. De rechtbank legde de man een half jaar voorwaardelijke rijontzegging op. De agent reed met sirene en zwaailicht hard door rood, maar had volgens de rechter moeten afremmen.
naar: de Volkskrant van 4 april 2015
11p
De overheid moet zich houden aan de wet.
Het parlement bepaalt de verkeersregels.
Straffen kunnen ook voorwaardelijk gegeven worden.
Een rechtsstaat heeft bepaalde kenmerken, bijvoorbeeld dat burgers
grondrechten hebben.
Welk kenmerk van de rechtsstaat is te herkennen in tekst 1?
De overheid moet zich houden aan de wet. Het parlement bepaalt de verkeersregels. Straffen kunnen ook voorwaardelijk gegeven worden.22p
Geef van elk van onderstaande delicten aan of het een misdrijf of een
In het strafrecht wordt een onderscheid gemaakt tussen misdrijven en
overtredingen.
Geef van elk van onderstaande delicten aan of het een misdrijf of eenovertreding is.
1 diefstal
2 inbraak
3 joyriding
4 openbare dronkenschap
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
tekst 2
Een rechtszitting Ik zit rustig te wachten op de volgende zaak als de verdachte, een oudere heer met grijze haren, hardop pratend de zittingszaal binnenkomt. Hij zegt dat hij al die jaren nog nooit iets heeft gehad aan zijn eerlijkheid. Dat hij overal aan meewerkt en dat het hem niets oplevert. Boos kijkt hij mijn kant op. Ik heb nog niet eens de kans gehad om te zeggen waarvan hij wordt verdacht. Als ik naar zijn strafblad kijk, zie ik dat het inmiddels de tiende keer is dat hij voor een diefstal terechtstaat. Even later wordt hem, zoals ik ook geëist heb, een taakstraf opgelegd. De verdachte zegt daarna luidkeels meteen in hoger beroep te gaan.
naar: het Algemeen Dagblad van 4 juni 2015
31p
advocaat
medewerker van de reclassering
officier van justitie
rechter
Welke rol heeft de ik-figuur in de rechtszitting in tekst 2?
de rol van
advocaat medewerker van de reclassering officier van justitie rechter41p
recidive
sociale ongelijkheid
witteboordencriminaliteit
Welk verschijnsel is te herkennen in tekst 2?
recidive sociale ongelijkheid witteboordencriminaliteit51p
Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Hieronder staan twee beweringen naar aanleiding van tekst 2.
Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.1 De verdachte heeft een bijkomende straf opgelegd gekregen.
2 De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan een vermogensmisdrijf.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
afbeelding 1
Bekijk afbeelding 1.
61p
Onder welk soort beleid is afbeelding 1 in te delen?
Hieronder staan vier soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit.
a gevangenisbeleid
b opsporingsbeleid
c preventief beleid
d vervolgingsbeleid
Onder welk soort beleid is afbeelding 1 in te delen?1 jaar cel voor hennepkwekende politieman #uitspraak
naar: twitter.com van 4 maart 2016
71p
#laatste woord
#pleidooi
#requisitoir
#vonnis
Tekst 3 is een Twitterbericht van de Rechtbank Overijssel. Hashtags (#)
worden in Twitterberichten gebruikt om kort het onderwerp van het bericht
weer te geven.
Welke hashtag (#) had er in plaats van #uitspraak ook bij dit bericht
kunnen staan?
#laatste woord #pleidooi #requisitoir #vonnistekst 4
Verdachten gepakt na klopjacht Drie verdachten van een mislukte plofkraak1) bij een bank in Breda zijn na een wilde achtervolging gearresteerd. Op hun vlucht schoten de verdachten op de politie, vermoedelijk met een machinegeweer. noot 1 plofkraak = inbraak waarbij explosieven worden gebruikt om aan de inhoud van bijvoorbeeld een kluis of geldautomaat te kunnen komen
naar: de Volkskrant van 24 februari 2015
Lees tekst 4.
81p
de officier van justitie en de Hoge Raad
de recherche van de politie en het gerechtshof
een advocaat en de kantonrechter
het Openbaar Ministerie en de strafrechter
Met welke personen of instellingen zullen de verdachten na de arrestatie
in ieder geval te maken krijgen?
de officier van justitie en de Hoge Raad de recherche van de politie en het gerechtshof een advocaat en de kantonrechter het Openbaar Ministerie en de strafrechtertekst 5
Jeugddetentie en jeugd-tbs Een zeventienjarige jongen krijgt achttien maanden jeugddetentie en jeugd-tbs. Dat oordeelde de rechter in hoger beroep. De rechter: “Hij ziet de wereld door een wantrouwende bril. Hij lijkt conflicten uit te lokken zonder dat hij zich daarvan bewust is. Hij heeft nauwelijks probleeminzicht.” Daarom krijgt de jongen ook jeugd-tbs.
naar: www.nu.nl van 25 februari 2016
91p
alleen een individuele verklaring
alleen een maatschappelijke verklaring
een individuele en een maatschappelijke verklaring
Er zijn maatschappelijke en individuele verklaringen voor crimineel
gedrag.
Wat voor soort verklaring geeft de rechter in tekst 5 voor het gedrag van
de jongen?
alleen een individuele verklaring alleen een maatschappelijke verklaring een individuele en een maatschappelijke verklaringZie tekst 5.
101p
een bijkomende straf en een maatregel
een hoofdstraf en een bijkomende straf
een hoofdstraf en een maatregel
twee bijkomende straffen
twee hoofdstraffen
Wat heeft de jongen opgelegd gekregen door de rechter?
een bijkomende straf en een maatregel een hoofdstraf en een bijkomende straf een hoofdstraf en een maatregel twee bijkomende straffen twee hoofdstraffen111p
de kantonrechter
de rechter van de Hoge Raad
de rechter van het gerechtshof
de strafrechter
Welke rechter heeft de straf in tekst 5 opgelegd?
de kantonrechter de rechter van de Hoge Raad de rechter van het gerechtshof de strafrechterZie tekst 5.
121p
afschrikking
genoegdoening aan het slachtoffer
resocialisatie
vergelding
Welk doel van straffen heeft de rechter gehad met het opleggen van de
jeugd-tbs?
afschrikking genoegdoening aan het slachtoffer resocialisatie vergeldingtekst 6
Beelden van busovervaller Beelden van de busovervaller die op vrijdagavond toesloeg op Lijn 1 in Deventer zijn op de website te bekijken. Te zien is hoe de verdachte de chauffeur met een vuurwapen bedreigt. Hij roept onder andere: “Geld, geld, los geld, briefgeld nu!” Even later gaat hij er met wat kleingeld vandoor. Wie de stem van de verdachte herkent of andere bruikbare tips heeft, wordt verzocht de politie te bellen op 0900-8844.
naar: www.destentor.nl van 12 februari 2016
131p
dienstverlening
hulpverlening
opsporing
preventie
Tekst 6 stond op de website van een dagblad met daarbij beelden van de
overval.
Welke taak van de politie is te herkennen in tekst 6?
dienstverlening hulpverlening opsporing preventieZie tekst 6.
142p
Geef twee mogelijke immateriële gevolgen van de busoverval in
Criminaliteit kan materiële en immateriële gevolgen hebben.
Geef twee mogelijke immateriële gevolgen van de busoverval intekst 6.
152p
Geef een reden waarom busovervallen een sociaal probleem en een
politiek probleem zijn.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een sociaal probleem, omdat …
Een politiek probleem, omdat …
tekst 7
Straf geëist tegen juwelier Een juwelier heeft zich volgens het Openbaar Ministerie (OM) schuldig gemaakt aan verboden wapenbezit. Het OM eiste gisteren zes maanden cel voorwaardelijk, een proeftijd van twee jaar en een taakstraf van 200 uur voor het in bezit hebben van traangas, een stroomstootwapen en een 5 vuurwapen met 33 kogels. Met het wapen werden twee overvallers van de winkel van de juwelier gedood. De vrouw van de juwelier schoot, om haar man te redden, de beide overvallers neer. De vrouw is niet vervolgd. Het OM heeft van vervolging afgezien omdat wordt aangenomen dat een rechter haar acties zal 10 beoordelen als … .
naar: Trouw van 28 maart 2015
Lees de regels 1 tot en met 6 van tekst 7.
161p
0 maanden
6 maanden
18 maanden
24 maanden
Voor hoeveel maanden wil het OM dat de juwelier na de rechtszaak de cel
in gaat?
0 maanden 6 maanden 18 maanden 24 maandenLees de regels 7 tot en met 10 van tekst 7.
171p
noodweer
overmacht
preventie
vergelding
Welk woord moet op de puntjes worden ingevuld?
noodweer overmacht preventie vergeldingtekst 8
Meebetalen aan verblijf in gevangenis VVD en PvdA spraken in 2012 in het regeerakkoord af, dat veroordeelden moeten meebetalen aan hun verblijf in de gevangenis. Een dag gevangenis zou veroordeelden 16 euro gaan kosten, tot een maximaal bedrag van 11.860 euro.
naar: NRC Handelsblad van 8 april 2015
Lees tekst 8.
181p
de controlerende macht
de rechterlijke macht
de uitvoerende macht
de wetgevende macht
Welke macht bepaalt of veroordeelden moeten gaan meebetalen aan hun
verblijf in de gevangenis?
de controlerende macht de rechterlijke macht de uitvoerende macht de wetgevende machttekst 9
naar: nos.nl van 1 april 2015
191p
in daderonderzoek
in politiestatistieken
in rechtbankstatistieken
in slachtofferonderzoek
In welk soort onderzoek of statistieken worden de misdrijven uit tekst 9 in
ieder geval opgenomen?
in daderonderzoek in politiestatistieken in rechtbankstatistieken in slachtofferonderzoek202p
Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Hieronder staan vier beweringen over veelvoorkomende criminaliteit.
Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.1 Een voorbeeld van veelvoorkomende criminaliteit is georganiseerde
criminaliteit.
2 Er zijn alleen maatschappelijke verklaringen voor het bestaan van
veelvoorkomende criminaliteit.
3 Meisjes plegen minder veelvoorkomende criminaliteit dan jongens.
4 Om herhaling te voorkomen, wordt veelvoorkomende criminaliteit
zwaar gestraft.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …
211p
het recht om in hoger beroep te gaan
het recht om op de rechtszitting te kunnen spreken
het recht om via de officier van justitie om schadevergoeding te vragen
het recht op slachtofferhulp
Slachtoffers hebben in het strafproces verschillende rechten.
Welk recht heeft het slachtoffer van een ernstig misdrijf niet?
het recht om in hoger beroep te gaan het recht om op de rechtszitting te kunnen spreken het recht om via de officier van justitie om schadevergoeding te vragen het recht op slachtofferhulptekst 10
Vuurwerkdetectoren De kans dat illegale vuurwerk-afstekers worden gepakt, is in Leeuwarden wat groter geworden dit jaar. Leeuwarden heeft namelijk verschillende vuurwerkdetectoren geplaatst om sneller ter plaatse te zijn als er te vroeg of te zwaar vuurwerk wordt afgestoken.
naar: www.binnenlandsbestuur.nl van 9 december 2015
221p
gevangenisbeleid
opsporingsbeleid
repressief beleid
vervolgingsbeleid
Onder welk soort overheidsbeleid valt de maatregel in tekst 10?
gevangenisbeleid opsporingsbeleid repressief beleid vervolgingsbeleidopgave 2Politiek en beleid
Het parlement heeft een aantal rechten om zijn taken goed uit te kunnen voeren. In tekst 14 heeft de SP van een recht gebruikgemaakt. Van welk recht heeft de SP in tekst 14 gebruikgemaakt? A het recht om moties in te dienen B het recht om vragen te stellen C het recht van amendement D het recht van interpellatie
Binnen de Europese Unie zijn er allerlei gebieden waarop de lidstaten samenwerken. Op welk soort samenwerking was de Europese Unie vanaf het ontstaan vooral gericht? A economische samenwerking B samenwerking op het gebied van buitenlands beleid C samenwerking op het gebied van milieu D sociaal-culturele samenwerking
Hieronder staan vier beweringen over de Eerste Kamer. • Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is. 1 De Eerste Kamer bestaat uit 100 leden. 2 De Eerste Kamer heeft het recht van initiatief. 3 De leden van de Eerste Kamer worden direct door de burgers gekozen. 4 In de Eerste Kamer zitten verschillende fracties. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …
tekst 16 Halve strip-act in Tweede Kamer Twintig jong volwassenen van Young & United 1) hebben vandaag de aandacht getrokken met een halve strip-act tijdens een overleg in de Tweede Kamer over het jeugdloon. Ze richtten het woord tot minister Asscher, die nog steeds geen voorstel voor verhoging van het jeugdloon vanaf 18 jaar heeft gepresenteerd. In juni 2015 overhandigde Young & United aan minister Asscher 130.000 handtekeningen voor een hoger loon vanaf 18 jaar. Minister Asscher zei toen: “In het najaar moet ik naar de Tweede Kamer komen met voorstellen over het minimumloon. Dat is het moment om de werkelijkheid te veranderen.” Yorrick van der Ent (22) die bij de actie aanwezig was: “We zijn bijna een half jaar verder en er is nog steeds niets gebeurd. Het wordt tijd dat de minister zich duidelijk uitspreekt tegen het jeugdloon voor volwassenen en met een goed voorstel komt.” noot 1 Young & United is een beweging van werkende jongeren, die onder andere actie voeren voor een hoger loon vanaf 18 jaar. Werkende jongeren van 18 tot 23 jaar krijgen in Nederland een jeugdloon. naar: www.youngandunited.nl van 10 maart 2016 Lees tekst 16.
Young & United is een pressiegroep. • Noem twee kenmerken van een pressiegroep. • Geef voor elk kenmerk aan waarom uit tekst 16 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is op Young & United. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Dit kenmerk is van toepassing op Young & United, omdat … Kenmerk 2: … Dit kenmerk is van toepassing op Young & United, omdat …
Uit tekst 16 blijkt dat Young & United een bepaald machtsmiddel tot zijn beschikking heeft. Welk machtsmiddel is dat? A geld dat Young & United heeft B het aantal mensen dat achter Young & United staat C kennis die Young & United heeft D wettelijke bevoegdheden die Young & United heeft tekst 17 naar: www.europa-nu.nl van 10 maart 2016
In de Nederlandse grondwet staan verschillende grondrechten die met elkaar kunnen botsen. • Geef aan welk grondrecht in artikel 1 van de Grondwet staat. • Leg uit dat het grondrecht vrijheid van meningsuiting kan botsen met artikel 1 van de Grondwet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In artikel 1 van de Grondwet staat … Vrijheid van meningsuiting kan botsen met artikel 1 van de Grondwet, omdat …
Afbeelding 2 is een flyer die in 2015 onder de inwoners van de wijk Overwhere in Purmerend werd verspreid. Welke taak van politieke partijen voert de Stadspartij hier uit? A mensen leveren voor politieke functies B proberen deel te nemen aan het gemeentebestuur C proberen invloed uit te oefenen op mensen in politieke functies D wensen en belangen afwegen bij het inrichten van de samenleving tekst 18 naar: www.rtvoost.nl van 3 juni 2016
Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen. Welke fase is te herkennen in tekst 18? A fase 1: noemen van wensen / het (h)erkennen van het probleem als politiek probleem B fase 2: vergelijken of afwegen van wensen of behoeften: de politiek komt met oplossingen C fase 3: het nemen van besluiten D fase 4: het uitvoeren van besluiten
Hieronder staan vier politieke stromingen (a, b, c, d) en vier kenmerken of uitgangspunten die elk passen bij één van deze stromingen. stroming a christendemocratische 1 duurzaamheid b ecologische 2 gespreide verantwoordelijkheid c liberale 3 nationalisme d rechts-extremistische 4 relatief kleine rol voor de overheid • Welk kenmerk of uitgangspunt hoort bij welke politieke stroming? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met het juiste nummer. a = … b = … c = … d = …
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
A
22p
31p
C
41p
A
51p
61p
71p
D
81p
D
91p
A
101p
C
111p
C
121p
C
131p
C
142p
152p
161p
A
171p
A
181p
D
191p
B
202p
211p
A
221p
B
231p
D
241p
A
251p
261p
A
271p
A
281p
D
291p
302p
312p
324p
332p
341p
B
351p
C
362p
371p
D
381p
D
391p
C
401p
A
412p
421p
