Eindexamen muziek vwo 2001 tijdvak 2 – opgaven en antwoorden

opgave 1fragment niet op de siteP. Hellendaal – Concerto 1, 1e deel

^cd1-track2 De vragen 1 t/m 9 gaan over een Ouverture uit een orkestwerk van Pieter Hellendaal

(1721–1799). Deze Ouverture bestaat (globaal) uit twee gedeeltes.

Je hoort twee keer het begin van het eerste gedeelte.

In dit fragment komen veel verschillende ritmes voor. Eén van de volgende ritmes is

karakteristiek voor het hele fragment.

11p

Welk ritme is dat? (Omcirkel het juiste alternatief.)

Het tweede gedeelte is fugatisch. De eerste thema-inzet, gespeeld door de eerste violen, is

onvolledig afgedrukt.

23p

Noteer het ontbrekende ritme en plaats tevens voor één noot een voorteken.

Je hoort het fragment vier keer.

De eerste thema-inzet en het vervolg erop is afgedrukt.

31p

Geef in het notenvoorbeeld met een pijl precies aan waar de tweede partij inzet.

Je hoort het fragment vier keer.

Je hoort de eerste drie thema-inzetten. Tussen de tweede en derde thema-inzet wordt een

divertimento (tussenspel) van 1½ maat gespeeld. Dit divertimento is gebaseerd op een

drietonig motief uit het thema.

41p

Geef in het notenvoorbeeld van vraag 3 met een haak aan welk drietonig motief dat is.

Je hoort het fragment drie keer.

^cd1-track6 De vragen 5 t/m 8 gaan over het afgedrukte partituurfragment uit de doorwerking.

In dit fragment is voortdurend sprake van imitatie tussen steeds twee partijen.

53p

Geef nauwkeurig aan tussen welke partijen imitatie plaatsvindt met dezelfde ritmische-

melodische motieven. Laat hierbij de hoogte van de imitatie buiten beschouwing. Er zijn

drie combinaties.

62p

Geef voor elk van de drie combinaties aan wat het (toonhoogte)interval is tussen de

inzetten.

1 partijen:.............................................................. interval:.......................................................

2 partijen:.............................................................. interval:.......................................................

3 partijen:.............................................................. interval:.......................................................

71p

Geef de technische term voor de verhouding van het ritme van balk 2 ten opzichte van

balk 1.

.............................................................................................................................................................

Dit fragment begint en eindigt in dezelfde toonsoort.

81p

Welke toonsoort is dat?

Na enige leestijd hoor je het fragment twee keer.

.............................................................................................................................................................

^cd1-track7 Je hoort het hele werk één keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.

Dit is een compositie uit de Barok.

93p

Geef hiervoor drie argumenten.

1.........................................................................................................................................................

2.........................................................................................................................................................

3.........................................................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteF. Schubert – Symfonie nr. 8, 1e deel

cd1-track 8 De vragen 10 t/m 27 gaan over een deel uit de achtste symfonie van Franz Schubert (1797–1828). Dit deel staat in de hoofdvorm. De inleiding is afgedrukt. Je hoort deze twee keer.

■ Geef de technische term voor de toegepaste articulatie. .............................................................................................................................................................

cd1-track 9 Van de maten 1 tot 12 van het eerste thema zijn vier partijen afgedrukt. De partijen van de hobo en de klarinet klinken unisono.

■ Speelt hier een A-, Bes- of Es-klarinet? Motiveer je antwoord. Je hoort het fragment één keer. ............................................................................................................................................................. cd1-track 10 Je hoort dit fragment nog twee keer. De niet afgedrukte, lage(re) strijkerspartijen spelen in iedere maat hetzelfde ritme.

■ Noteer één maat van dit ritme. cd1-track 11 Je hoort het hele eerste thema twee keer. Dit fragment bestaat uit drie zinnen van respectievelijk 9, 9 en 8 maten.

■ Welk alternatief geeft de vorm van dit fragment het beste weer? (Omcirkel het juiste alternatief.) zin 1 zin 2 zin 3 A aa ab ac B ab ab cd C ab ac cd D ab cd de

cd1-track 12 Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer. De derde zin leidt meer tot een climax dan de twee voorafgaande zinnen.

■ Geef hiervoor twee redenen. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd1-track 13 Je hoort het tweede thema één keer.

■ Geef de technische term voor het ritmisch verschijnsel dat veelvuldig in de begeleidende (blazers)partijen optreedt. ............................................................................................................................................................. cd1-track 14 Van een fragment van het tweede thema is de contrabaspartij en een gedeelte van de 1e vioolpartij afgedrukt.

■ Noteer de ontbrekende noten van deze vioolpartij (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vijf keer. cd1-track 15 De inleiding van dit symfoniedeel is nogmaals afgedrukt. Na een korte leestijd hoor je achtereenvolgens één keer de inleiding en één keer het bij vraag 16 afgedrukte themagedeelte.

■ Geef de technische term voor de relatie tussen de toonsoort van de inleiding en die van het tweede thema. ............................................................................................................................................................. cd1-track 16 Je hoort een wat langer gedeelte van het tweede thema twee keer.

cd1-track 17 Van het volgende fragment is het ritme afgedrukt. De omcirkelde noten worden met een accent gespeeld.

■ Geef de Italiaanse term voor een dergelijk dynamisch accent. Laat de termen forte en fortissimo buiten beschouwing. Je hoort het fragment één keer. ............................................................................................................................................................. cd1-track 18 In het volgende fragment wordt de 1e viool door verschillende instrumenten geïmiteerd. De inzetten van de 1e viool en van de imitaties zijn schematisch weergegeven.

■ Welke instrumenten imiteren de 1e viool bij de cijfers 2 t/m 5? Je hoort het fragment vier keer. 1 viool 2 ......................................................................................................................................................... 3 ......................................................................................................................................................... 4 ......................................................................................................................................................... 5 ......................................................................................................................................................... 6 altviool

cd1-track 19 Je hoort een deel van de doorwerking. De eerste 16 maten van de partituur zijn afgedrukt.

■ Welke maten van de afgedrukte partituur worden in het fragment sequensachtig toegepast? Na enige leestijd hoor je het fragment twee keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet. Beantwoord in die tijd ook de vragen 22 t/m 25. .............................................................................................................................................................

■ Wat wordt bedoeld met de notatie van de strijkerspartijen in de maten 1 t/m 4? .............................................................................................................................................................

■ Schrijf de maten 5 t/m 8 van de altviool over in de G-sleutel met de 8 va bassa aanduiding.

■ Geef de notennamen van het akkoord dat in maat 8 wordt gespeeld. .................................... Wat voor soort akkoord is dit? (Geef de volledige benaming.) ................................................

■ Welk interval klinkt er in maat 1 tussen fagot 1 en fagot 2? (Geef de volledige benaming.) ............................................................................................................................................................. cd1-track 20 Je hoort de eerste twee zinnen van thema 1 uit de expositie, daarna de eerste twee zinnen van thema 1 uit de reprise, en dit twee keer. Let daarbij uitsluitend op de tweede zin van de fragmenten.

■ Noem twee verschillen. Ga bij je antwoord uit van het reprisefragment. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd1-track 21 Je hoort een wat langer fragment één keer. Daarna wordt de cd tien minuten stilgezet. Dit is een werk uit de Romantiek (en niet uit de Barok).

■ Geef voor deze bewering drie argumenten. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... 3 .........................................................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteA. Schönberg – Pierrot Lunaire, Mondestrunken

cd2-track 1 De vragen 28 t/m 36 gaan over Mondestrunken uit Pierrot Lunaire (1912) van Arnold Schönberg (1874–1951). Pierrot Lunaire is gebaseerd op (in het Duits vertaalde) gedichten van Albert Giraud en gecomponeerd voor stem en kleine instrumentale bezetting. Ter oriëntatie hoor je eerst het hele stuk. De tekst en de vertaling zijn afgedrukt. Den Wein, den man mit Augen trinkt, De wijn, die men met ogen drinkt Giesst Nachts der Mond in Wogen nieder, Giet de maan ’s nachts in golven omlaag, Und eine Springflut überschwemmt En een springvloed overstroomt Den stillen Horizont. De stille horizon. Gelüste, schauerlich und süss, Verlangens, huiveringwekkend en zoet, Durchschwimmen ohne Zahl die Fluten! Doorzwemmen zonder tal de wateren! Den Wein, den man mit Augen trinkt, De wijn die men met ogen drinkt, Giesst Nachts der Mond in Wogen nieder. Giet de maan ’s nachts in golven omlaag. Der Dichter, den die Andacht treibt, De dichter, voortgedreven door een gevoel van eerbied, Berauscht sich an dem heilgen Tranke, Bedrinkt zich aan de heilige drank, Gen Himmel wendet er verzückt Hij wendt zijn hoofd in vervoering ten Das Haupt und taumelnd saugt und schlürft er hemel en wankelend slurpt hij Den Wein, den man mit Augen trinkt. De wijn, die men met ogen drinkt.

cd2-track 2 Je hoort twee keer het eerste couplet. De partituur daarvan is afgedrukt op de pagina hiernaast.

■ Geef de term voor de specifieke manier waarop de stem wordt gebruikt. ............................................................................................................................................................. Twee noten moeten gezongen worden.

■ Op welke manier heeft de componist die in de partituur aangegeven? ............................................................................................................................................................. cd2-track 3 Je hoort het eerste couplet nog twee keer.

■ Welk instrument speelt partij 1? ................................................................................................... Welk instrument speelt partij 2? (Let hierbij ook op de speelaanwijzingen in de partituur.) Beantwoord daarna ook vraag 31. ............................................................................................................................................................. Deze muziek is atonaal maar niet dodecafonisch.

■ Geef één argument waarom dit stuk atonaal is. ............................................................................................................................................................. Geef tevens een argument waarom het niet dodecafonisch is. Beperk je bij je antwoord tot de regels 1 en 2 (t/m nieder) van de stem . ............................................................................................................................................................. cd2-track 4 Van het tweede couplet is de tekst nog eens afgedrukt. Gelüste, schauerlich und süss, Durchschwimmen ohne Zahl die Fluten! Den Wein, den man mit Augen trinkt, Giesst Nachts der Mond in Wogen nieder. Dit couplet bevat veel lettergrepen die glissando worden voorgedragen.

■ Onderstreep in de tekst vijf lettergrepen waar dat het geval is. Laat ’Mond’ en ’Wogen’ buiten beschouwing. Je hoort het fragment drie keer. cd2-track 5 Je hoort vier keer de laatste regel van het tweede couplet. De eerste en de laatste noten van het ritme zijn afgedrukt.

■ Noteer het ontbrekende ritme. cd2-track 6 Je hoort één keer couplet 2 en 3.

■ Welk strijkinstrument speelt wel mee in couplet 3, maar niet in couplet 2? .............................................................................................................................................................

cd2-track 7 Expressionistische kunst heeft een aantal gemeenschappelijke kenmerken, zoals zeer subjectieve, directe uitdrukking van gevoelens, doorbreking van traditionele structuren en zich afzetten tegen de schoonheidsidealen van de Romantiek. Van het derde couplet is de tekst van regel 2 en 3 nog eens afgedrukt. Berauscht sich an dem heilgen Tranke, Gen Himmel wendet er verzückt Das Haupt

■ Hoe is het expressionistisch karakter in deze twee regels muzikaal getoonzet? Noem twee aspecten. Laat atonaal buiten beschouwing. Je hoort het fragment drie keer. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd2-track 8 Je hoort drie keer het hele derde couplet. Hierin komt de muziek aan het einde tot rust.

■ Geef voor deze bewering twee argumenten. Na de muziek wordt de cd vijf minuten stilgezet. 1 ......................................................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de siteNo Doubt – Don’t speak

cd2-track 9 De vragen 37 t/m 52 gaan over het nummer ’Don’t Speak’ van de groep No Doubt. Dit nummer was een hit in 1996/7. Van de eerste acht maten van couplet 1 staat de tekst afgedrukt. a You and me … We used to be together … Everyday together … Always … I really feel … That I’m loosing my best friend … I can’t believe this could be … The end

■ Geef voor de tekst met letters de vorm van dit fragment aan. Je hoort het fragment drie keer. cd2-track 10 In de laatste maten van couplet 1 wordt meerstemmig gezongen.

■ Geef de technische term voor de manier waarop de zangstemmen zich overwegend ten opzichte van elkaar bewegen. Je hoort het fragment twee keer. .............................................................................................................................................................

cd2-track 11 Je hoort één keer het refrein dat volgt op couplet 1. Ter oriëntatie staat de tekst uit de eerste maat van het refrein afgedrukt.

■ Welk percussie-instrument speelt in het refrein? ............................................................................................................................................................. Op welke tel(len) van de maat speelt dit percussie-instrument? ............................................................................................................................................................. cd2-track 12 Je hoort het refrein nog twee keer. De akkoorden die de akoestische gitaar speelt zijn dezelfde als die van het elektronisch orgel.

■ Wat is het verschil tussen deze twee partijen? Ga bij je antwoord uit van het elektronisch orgel. ............................................................................................................................................................. cd2-track 13 Je hoort twee maten van het refrein twee keer.

■ Welk interval is kenmerkend voor de baspartij in de tweede maat? ............................................................................................................................................................. cd2-track 14 Je hoort het tweede gedeelte van het refrein, direct gevolgd door het begin van het tweede couplet. Het refrein en het couplet hebben een verschillend karakter.

■ Beschrijf aan de hand van drie muzikale aspecten dit karakterverschil. Ga bij je antwoord uit van het couplet. Laat de dynamiek buiten beschouwing. Je hoort het fragment twee keer. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... 3 ......................................................................................................................................................... cd2-track 15 Je hoort couplet 1, daarna couplet 2, en dit twee keer. De vorm van couplet 1 kun je weergeven met: a – a – b.

■ Waarin wijkt couplet 2 qua vorm af van couplet 1? .............................................................................................................................................................

cd2-track 16 Het volgende fragment bestaat uit de tweede helft van een refrein, direct gevolgd door de bridge.

■ In welke toonsoort staat het refrein en waarin eindigt de bridge? Je hoort het fragment twee keer. refrein bridge eindigt in A majeur andere majeurtoonsoort B majeur mineur C mineur andere mineurtoonsoort D mineur majeur cd2-track 17 In de laatste maat van het zojuist beluisterde refrein klinken vier dalende tonen. De eerste en de laatste noot zijn gegeven.

■ Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vier keer. cd2-track 18 Je hoort het slot van een refrein gevolgd door de bridge. De tekst van dit gedeelte is afgedrukt. I don’t need your reasons. Don’t tell me cause it hurts. ↑ 1 It’s all ending. I gotta stop pretending who we are. ↑ 2 Bij de pijlen 1 en 2 klinkt een korte instrumentale passage.

■ Wat is het verschil tussen de eerste passage en de tweede gelet op: (meerstemmige) schrijfwijze: pijl 1: .................................................................................................................................................. pijl 2: .................................................................................................................................................. melodierichting: pijl 1: .................................................................................................................................................. pijl 2: .................................................................................................................................................. Je hoort het fragment drie keer. cd2-track 19 Tijdens de eerste twee maten van de gitaarsolo wordt onderstaand akkoordenschema gespeeld.

■ Hoe vaak wordt dit schema in dit fragment in z’n geheel gespeeld? Je hoort de gitaarsolo drie keer. .............................................................................................................................................................

■ Welke notenwaarden worden er in de begeleiding gebruikt in: de maten 1 en 2 ............................................................................................................................... maat 3 ............................................................................................................................................... cd2-track 21 Je hoort eerst refrein 1, daarna refrein 2, en dit twee keer.

■ Noem twee verschillen tussen refrein 1 en 2. Ga bij je antwoord uit van refrein 2. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... cd2-track 22 Je hoort eerst refrein 2, daarna een gedeelte uit refrein 3, en dit twee keer.

■ Op welke manier wordt de melodie in refrein 3 veranderd? ............................................................................................................................................................. Noem nog een ander verschil tussen refrein 2 en refrein 3. ............................................................................................................................................................. cd2-track 23 Je hoort één keer het gehele nummer.

■ Maak met de letters C (couplet), R (refrein), S (solo) en B (bridge) het vormschema compleet. (Let op: couplet 3 bestaat uit slechts drie maten.) Beantwoord daarna ook vraag 52. Intro – … – …- … – …- … – …- … – refrein overgaand in de coda

■ Dit nummer wordt door de Pop-encyclopedie Oor (1999, 12e editie, pagina 163) gerangschikt onder de ’hitparadepop’. Noem drie kenmerken uit dit nummer die deze rangschikking ondersteunen. 1 ......................................................................................................................................................... 2 ......................................................................................................................................................... Einde 3 .........................................................................................................................................................